|
|
 |
 |
|
|
१ आदिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
1.141. अध्यायः 141
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
द्रुपदसमीपं गत्वा तेन सह स्वस्य सखित्वं कथयतो द्रोणस्य द्रुपदकृतं भर्त्सनम्॥ 1 ॥ तेन कुपितस्य द्रोणस्य हास्तिन पुरगमनम्॥ 2 ॥ क्रीडाकाले कूपपतितयोर्विदाकन्दुकयोरुद्धरणे अशक्नुवतां कुमाराणां द्रोणकृतोऽधिक्षेपः॥ 3 ॥ द्रोणेन वीटामुद्रिकयोः कूपादुद्धारः॥ 4 ॥ द्रोणवृत्तान्तश्रवणेन भीष्मेण स्वगृहनिवासार्थं द्रोणं प्रति प्रार्थनम्॥ 5 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
वैशम्पायन उवाच। 1-141-0x(829)(6340)
ततो द्रुपदमासाद्य भारद्वाजः प्रतापवान्।
अब्रवीत्पार्थिवं राजन्सखायं विद्धि मामिह॥ 1-141-1(6341)
इत्येवमुक्तः सख्या स प्रीतिर्पूर्वं जनेश्वरः।
भारद्वाजेन पाञ्चाल्यो नामृष्यत वचोऽस्य तत्॥ 1-141-2(6342)
स क्रोधामर्षजिह्मभ्रूः कषायीकृतलोचनः।
ऐश्वर्यमदसंपन्नो द्रोणं राजाऽब्रवीदिदम्॥ 1-141-3(6343)
द्रुपद उवाच। 1-141-4x(830)
अकृतेयं तव प्रज्ञा ब्रह्मन्नातिसमञ्जसा।
यन्मां व्रवीषि प्रसभं सखा तेऽहमिति द्विज॥ 1-141-4(6344)
न हि राज्ञामुदीर्णानामेवंभूतैर्नरैः क्वचित्।
सख्यं भवति मन्दात्मञ्श्रिया हीनैर्धनच्युतैः॥ 1-141-5(6345)
सौहृदान्यपि जीर्यन्ते कालेन परिजीर्यतः।
सौहृदं मे त्वया ह्यासीत्पूर्वं सामर्थ्यबन्धनम्॥ 1-141-6(6346)
न सख्यमजरं लोके हृदि तिष्ठति कस्यचित्।
कामश्चैतन्नाशयति क्रोधो वैनं रहत्युत॥ 1-141-7(6347)
मैवं जीर्णमुपास्स्व त्वं सख्यं भवदुपाधिकृत्।
आसीत्सख्यं द्विजश्रेष्ठ त्वया मेऽर्थनिबन्धनम्॥ 1-141-8(6348)
न दरिद्रो वसुमतो नाविद्वान्विदुषः सखा।
न शूरस्य सखा क्लीबः सखिपूर्वं किमिष्यते॥ 1-141-9(6349)
ययोरेव समं वित्तं ययोरेव समं श्रुतम्।
तयोर्विवाहः सख्यं च न तु पुष्टविपुष्टयोः॥ 1-141-10(6350)
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा।
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते॥ 1-141-11(6351)
वैशम्पायन उवाच। 1-141-12x(831)
द्रुपदेनैवमुक्तस्तु भारद्वाजः प्रतापवान्।
मुहूर्तं चिन्तयित्वा तु मन्युनाऽभिपरिप्लुतः॥ 1-141-12(6352)
स विनिश्चित्य मनसा पाञ्चाल्यं प्रतिबुद्धिमान्।
`शिष्यैः परिवृतः श्रीमान्पुत्रेण सहितस्तथा॥' 1-141-13(6353)
जगाम कुरुमुख्यानां नागरं नागसाह्वयम्।
तां प्रतिज्ञां प्रतिज्ञाय यां कर्ता नचिरादिव॥ 1-141-14(6354)
स नागपुरमागम्य गौतमस्य निवेशने।
भारद्वाजोऽवसत्तत्र प्रच्छन्नं द्विजसत्तमः॥ 1-141-15(6355)
ततोऽस्य तनुजः पार्थान्कृपस्यानन्तरं प्रभुः।
अस्त्राणि शिक्षयामास नाबुध्यन्त च तं जनाः॥ 1-141-16(6356)
एवं स तत्र गूढात्मा कंचित्कालमुवास ह।
कुमारास्त्वथ निष्क्रम्य समेता गजसाह्वयात्॥ 1-141-17(6357)
क्रीडन्तो वीटया तत्र वीराः पर्यचरन्मुदा।
`तेषां संक्रीडमानानामुदपानेऽङ्गुलीयकम्॥ 1-141-18(6358)
पपात धर्मपुत्रस्य वीटा तत्रैव चापतत्।
गर्तान्बुना प्रतिच्छन्नं तारारूपमिवाम्बरे॥ 1-141-19(6359)
दृष्ट्वा चैते कुमाराश्च तं यत्नात्पर्यवारयन्।'
ततस्ते यत्नमातिष्ठन्वीटामुद्धर्तुमादृताः।
न च ते प्रत्ययद्यन्त कर्म वीटोपलब्धये॥ 1-141-20(6360)
ततोऽन्योन्यमवैक्षन्त व्रीडयावनताननाः।
तस्या योगमविदन्तो भृशं चोत्कण्ठिताभवन्॥ 1-141-21(6361)
तेऽपश्यन्ब्राह्मणं श्याममापन्नं पलितं कृशम्।
कृत्यवन्तमदूरस्थमग्निहोत्रपुरस्कृतम्॥ 1-141-22(6362)
ते तं दृष्ट्वा महातमानमुपगम्य कुमारकाः।
भग्नोत्साहक्रियात्मानो ब्राह्मणं पर्यवारयन्॥ 1-141-23(6363)
अथ द्रोणः कुमारांस्तान्दृष्ट्वा कत्यवशस्तदा।
प्रहस्य मन्दं पैशल्यादभ्यभाषत वीर्यवान्॥ 1-141-24(6364)
अहो वो धिग्बलं क्षात्रं धिगेतां वः कृतास्त्रताम्।
भरतस्यान्वये जाता ये वीटां नाधिगच्छत॥ 1-141-25(6365)
वीटां च मुद्रिकां चैव ह्यहमेतदपि द्वयम्।
उद्धरेयमिषीकाभिर्भोजनं मे प्रदीयताम्॥ 1-141-26(6366)
ततोऽब्रवीत्तदा द्रोणं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः।
कृपस्यानुमते ब्रह्मन्भिक्षामाप्नुहि शाश्वतीम्॥ 1-141-27(6367)
एवमुक्तः प्रत्युवाच प्रहस्य भरतानिदम्। 1-141-28(6368)
द्रोण उवाच।
एषा मुष्टिरिषीकाणां मयाऽस्त्रेणाभिमन्त्रिता॥ 1-141-28x(832)
अस्या वीर्यं निरीक्षध्वं यदन्येषु न विद्यते।
वेत्स्यामीषिकया वीटां तामिषीकां तथाऽन्यया॥ 1-141-29(6369)
तामन्यया समायोगे वीटाया ग्रहणं मम। 1-141-30(6370)
वैशम्पायन उवाच।
ततो यथोक्तं द्रोणेन तत्सर्वं कृतमञ्जसा॥ 1-141-30x(833)
तदवेक्ष्य कुमारास्ते विस्मयोत्फुल्ललोचनाः।
आश्चर्यमिदमत्यन्तमिति मत्वा वचोऽब्रुवन्॥ 1-141-31(6371)
मुद्रिकामणि विप्रर्षे शीध्रमेतां समुद्धरथ 1-141-32(6372)
वैशम्पायन उवाच।
ततः शरं समादाय धनुश्चापि महायशाः॥ 1-141-32x(834)
शरेण विद्ध्वा मुद्रां तामूर्ध्वमावाहयत्प्रभुः।
स शरं समुपादाय कूपादङ्गुलिवेष्टनम्॥ 1-141-33(6373)
ददौ ततः कुमाराणां विस्मितानामविस्मितः।
मुद्रिकामुद्धृतां दृष्ट्वा तमाहुस्ते कुमारकाः॥ 1-141-34(6374)
अभिवन्दामहे ब्रह्मन्नैतदन्येषु विद्यते।
कोऽसि कस्यासि जानीमो वयं किं करवामहे॥ 1-141-35(6375)
वैशम्पायन उवाच। 1-141-36x(835)
एवमुक्तस्ततो द्रोणः प्रत्युवाच कुमारकान्।
आचक्षध्वं च भीष्माय रूपेण च गुणैश्च माम्॥ 1-141-36(6376)
स एव सुमहातेजाः सांप्रतं प्रतिपत्स्यते। 1-141-37(6377)
वैशम्पायन उवाच।
तथेत्युक्त्वा च गत्वा च भीष्ममूचुः कुमारकाः॥ 1-141-37x(836)
ब्राह्मणस्य वचः कृत्स्नं तच्च कर्म तथाविधम्।
भीष्मः श्रुत्वा कुमाराणां द्रोणं तं प्रत्यजानत॥ 1-141-38(6378)
युक्तरूपः स हि गुरुरित्येवमनुचिन्त्य च।
अथैनमानीय तदा स्वयमेव सुसत्कृतम्॥ 1-141-39(6379)
परिपप्रच्छ निपुणं भीष्मः शस्त्रभृतां वरः।
हेतुमागमने तच्च द्रोणः सर्वं न्यवेदयत्॥ 1-141-40(6380)
द्रोण उवाच। 1-141-41x(837)
महर्षेरग्निवेश्यस्य सकाशमहमच्युत।
अस्त्रार्थमगमं पूर्वं धनुर्वेदजिघृक्षया॥ 1-141-41(6381)
ब्रह्मचारी विनीतात्मा जटिलो बहुलाः समाः।
अवसं सुचिरं तत्र गुरुशुश्रूषणे रतः॥ 1-141-42(6382)
पाञ्चाल्यो राजपुत्रश्च यज्ञसेनो महाबलः।
इष्वस्त्रहेतोर्न्यवसत्तस्मिन्नेव गुरौ प्रभुः॥ 1-141-43(6383)
स मे तत्र सखा चासीदुपकारी प्रियश्च मे।
तेनाहं सह संगम्य वर्तयन्सुचिरं प्रभो॥ 1-141-44(6384)
बाल्यात्प्रभृति कौरव्य सहाध्ययनमेव च।
स मे सखा सदा तत्र प्रियवादी प्रियंकरः॥ 1-141-45(6385)
अब्रवीदिति मां भीष्म वचनं प्रीतिवर्धनम्।
अहं प्रियतमः पुत्रः पितुर्द्रोण महात्मनः॥ 1-141-46(6386)
अभिषेक्ष्यति मां राज्ये स पाञ्चाल्यो यदा तदा।
तद्भोज्यं भवता राज्यमर्धं सत्येन ते शपे॥ 1-141-47(6387)
मम भोगाश्च वित्तं च त्वदधीनं सुखानि च।
एवमुक्त्वाऽथ वव्राज कृतास्त्रः पूजितो मया॥ 1-141-48(6388)
तच्च वाक्यमहं नित्यं मनसा धारयंस्तदा।
सोऽहं पितृनियोगेन पुत्रलोभाद्यशस्विनीम्॥ 1-141-49(6389)
शारद्वतीं महाप्रज्ञामुपयेमे महाव्रताम्।
अग्निहोत्रे च सत्रे च दमे च सततं रताम्॥ 1-141-50(6390)
लेभे च गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमौरसम्।
भीमविक्रमकर्माणमादित्यसमतेजसम्॥ 1-141-51(6391)
पुत्रेण तेन प्रीतोऽहं भरद्वाजो मया यथा।
गोक्षीरं पिबतो दृष्ट्वा धनिनस्तत्र पुत्रकान्।
अश्वत्थामारुदद्बालस्तन्मे संदेहयद्दिशः॥ 1-141-52(6392)
न स्नातकोऽवसीदेत वर्तमानः स्वकर्मसु।
इति संचिन्त्य मनसा तं देशं बहुशो भ्रमन्॥ 1-141-53(6393)
विशुद्धणिच्छन्गाङ्गेय धर्मोपेतं प्रतिग्रहम्।
अन्तादन्तं परिक्रम्य नाध्यगच्छं पयस्विनीम्॥ 1-141-54(6394)
यवपिष्टोदकेनैनं लोभयेयं कुमारकम्।
पीत्वा पिष्टरसं बालः क्षीरं पीतं मयाऽपि च॥ 1-141-55(6395)
ननर्तोत्थाय कौरव्य हृष्टो बाल्याद्विमोहितः।
तं दृष्ट्वा नृत्यमानं तु बालैः परिवृतं सुतम्॥ 1-141-56(6396)
हास्यतामुपसंप्राप्तं कश्मलं तत्र मेऽभवत्।
द्रोणं धिगस्त्वधनिनं यो धनं नाधिगच्छति॥ 1-141-57(6397)
पिष्टोदकं सुतो यस्य पीत्वा क्षीरस्य तृष्णया।
नृत्यतिस्म मुदाविष्टः क्षीरं पीतं मयाऽप्युत॥ 1-141-58(6398)
इति संभाषतां वाचं श्रुत्वा मे बुद्धिरच्यवत्।
आत्मानं चात्मना गर्हन्मनसेदं व्यचिन्तयम्॥ 1-141-59(6399)
अपि चाहं पुरा विप्रैर्वर्जितो गर्हितो वसे।
परोपसेवां पापिष्ठां न च कुर्यां धनेप्सया॥ 1-141-60(6400)
इति मत्वा प्रियं पुत्रं भीष्मादाय ततो ह्यहम्।
पूर्वस्नेहानुरागित्वात्सदारः सौमकिं गतः॥ 1-141-61(6401)
अभिषिक्तं तु श्रुत्वैव कृतार्थोऽस्मीति चिन्तयन्।
प्रियं सखायं सुप्रीतो राज्यस्थं समुपागमम्॥ 1-141-62(6402)
संस्मरन्सङ्गमं चैव वचनं चैव तस्य तत्।
ततो द्रुपदमागम्य सखइपूर्वमहं प्रभो॥ 1-141-63(6403)
अब्रुवं पुरुषव्याघ्र सखायं विद्धि मामिति।
उपस्थितस्तु द्रुपदं सखिवच्चास्मि सङ्गतः॥ 1-141-64(6404)
स मां निराकारमिव प्रहसन्निदमब्रवीत्।
अकृतेयं तव प्रज्ञा ब्रह्मन्नातिसमञ्जसा॥ 1-141-65(6405)
यदात्थ मां त्वं प्रसभं सखा तेऽहमिति द्विज।
संगतनीह जीर्यन्ति कालेन परिजीर्यतः॥ 1-141-66(6406)
सौहृदं मे त्वया ह्यासीत्पूर्वं सामर्थ्यबन्धनम्।
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा॥ 1-141-67(6407)
साम्याद्धि सख्यं भवति वैषम्यान्नोपपद्यते।
न सख्यमजरं लोके विद्यते जातु कस्यचित्॥ 1-141-68(6408)
कामो वैनं विहरति क्रोधो वैनं रहत्युत।
मैवं जीर्णमुपास्स्व त्वं सख्यं भवदुपाधिकृत्॥ 1-141-69(6409)
आसीत्सख्यं द्विजश्रेष्ठ त्वया मेऽर्थनिबन्धनम्।
नह्यनाढ्यः सखाऽऽढ्यस्य नाविद्वान्विदुषः सखा॥ 1-141-70(6410)
न शूरस्य सखा क्लीबः सखिपूर्वं किमिष्यते।
न हि राज्ञामुदीर्णानामेवं भूतैर्नरैः क्वचित्॥ 1-141-71(6411)
सख्यं भवति मन्दात्मञ्छ्रिया हीनैर्धनच्युतैः।
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा॥ 1-141-72(6412)
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते।
अहं त्वया न जानामि राज्यार्थे संविदं कृताम्॥ 1-141-73(6413)
एकरात्रं तु ते ब्रह्मन्कामं दास्यामि भोजनम्।
एवमुक्तस्त्वहं तेन सदारः प्रस्थितस्तदा॥ 1-141-74(6414)
तां प्रतिज्ञां प्रतिज्ञाय यां कर्ताऽस्म्यचिरादिव।
द्रुपदेनैवमुक्तोऽहं मन्युनाऽभिपरिप्लुतः॥ 1-141-75(6415)
अभ्यागच्छं कुरून्भीष्म शिष्यैरर्थी गुणान्वितैः।
ततोऽहं भवतः कामं संवर्धयितुमागतः॥ 1-141-76(6416)
इदं नागपुरं रम्यं ब्रूहि किं करवाणि ते। 1-141-77(6417)
वैशम्पायन उवाच।
एवमुक्तस्तदा भीष्मो भारद्वाजमभाषत॥ 1-141-77x(838)
भीष्म उवाच। 1-141-78x(839)
अपज्यं क्रियतां चापं साध्वस्त्रं प्रतिपादय।
भुङ्क्ष भोगान्भृशं प्रीतः पूज्यमानः कुरुक्षये॥ 1-141-78(6418)
कुरूणामस्ति यद्वित्तं राज्यं चेदं सराष्ट्रकम्।
त्वमेव परमो राजा सर्वे वाक्यकरास्तव॥ 1-141-79(6419)
1-141-80(6420)
यच्च ते प्रार्थितं ब्रह्मन्कृतं तदिति चिन्त्यताम्।
दिष्ट्या प्राप्तोऽसि विप्रर्षे महान्मेऽनुग्रहः कृतः॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-141-4 अकृता असंस्कृता॥ 1-141-7 रहति सख्याच्च्यावयति॥ 1-141-13 प्रतिबुद्धिमान् प्रतीवपुद्धिमान्॥ 1-141-18 वीटया कन्दुकेन॥ 1-141-24 पैशल्यात् कौशल्यात्॥ 1-141-27 गौतमीं च महातेजा भिक्षामश्नीत माचिरम् इति पाठान्तरम्॥ 1-141-52 दिशः संदेहयत् दिङ्मोहमनयत्। अडभाव आर्षः॥ 1-141-53 स्नातको यः कश्चिदल्पगोधनः स्वधर्मलोपान्नावसीदेतातो बहुगोधनवतो ब्राह्मणस्य प्रतिग्रहमिच्छन्॥ 1-141-54 अन्तादन्तं देशाद्देशम्॥ 1-141-60 वसे उपवसे॥ 1-141-78 अधिज्यं कुरुवीराणां इति पाठान्तरम्। कुरुक्षये कुरुगृहे॥ एकचत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः॥ 141 ॥

|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|